samskritabharati paatashaala

• 1. अक्षरम्
  श्रवणेिन्द्रयग्राह्यम् अक्षरम् ।
  अक्षरस्यैव नामान्तरं वर्णः इति ।
• अक्षराणि (13 +33 = 46 ) ( प्लूतान् , अयोगवाहान् च वर्जयित्वा )
• स्वराः 13 ( प्लूतान् वर्जयित्वा )
  स्वयं राजन्ते इति स्वराः ( महाभाष्ये )
  स्वराः नाम स्वतन्त्रतया स्पष्टम् उच्चार्यमाणाः वर्णाः ।
• ह्रस्वाः 5
• अ,इ,उ,ऋ,ऌ
• दीर्घाः 8
  ए,ऐ,ओ,औ इत्येते नित्यं दीर्घाः एव, कदापि ह्रस्वाः न ।
  दीर्घ ऌकारः नास्ति ।
• आ,ई,ऊ,ॠ,ए,ऐ,ओ,औ
• प्लूताः 9
• अ३,इ३,उ३,ऋ३,ऌ३,ए३,ऐ३,ओ३,औ३
• व्यञ्जनानि 33
• मृदुव्यञ्जनानि (हश् ) कर्कशव्यञ्जनानि ( खर् )
• वर्गीय व्यञ्जनानि 25 (स्पर्शाः )
• कवर्गः (कु ) 5
• क,ख,ग,घ,ङ
• चवर्गः ( चु ) 5
• च,छ,ज,झ,ञ
• टवर्गः ( टु ) 5
• ट,ठ,ड,ढ,ण
• तवर्गः ( तु ) 5
• त,थ,द,ध,न
• पवर्गः ( पु) 5
• प,फ,ब,भ,म
• अन्तःस्थाः 4
• य,र,ल,व
• ऊष्माणः 4
• श,ष,स,ह
• अयोगवाहाः 4
  न विद्यते योगः ( सम्बन्धः ) येषां ( माहेष्वरसूत्रेषु ) ते अयोगाः ।वहन्तीति वाहाः ।
  अयोगाश्च ते वाहाश्च इति अयोगवाहाः ।
• अनुस्वारः अं, इं, ---
• विसर्गः अः , इः ---
• जिह्वामूलीयः ःक, ःख
  ःक , ःख , इति कखाभ्यां प्राग् अर्धविसर्गसदृशः जिह्वामूलीयः ।
  यथा - बालः करोति । चैत्रः खनति ।
• उपध्मानीयः ःप, ःफ
  ःप , ःफ , इति पफाभ्यां प्राग् अर्धविसर्गसदृशः उपध्मानीयः ।
  यथा - वालःपिबति । वृक्षः फलति ।